Co to jest mediacja?

Mediacja jest nową, pozasądową metodą rozwiązywania konfliktów. Jest to dobrowolny i nieformalny proces, w którym neutralny i bezstronny pośrednik czyli mediator pomaga stronom we właściwej komunikacji oraz w osiągnięciu porozumienia i zawarciu ugody.

Mediator- to osoba, która ma pomóc stronom w zawarciu ugody. Nie jest on arbitrem ani sędzią. Nie ma prawa udzielać porad, sugerować rozwiązań, choćby uznawał dane rozstrzygnięcie  za słuszne i korzystne dla wszystkich. To do stron należy wypracowanie warunków porozumienia. To one decydują czy i na jakich warunkach spór zostanie rozwiązany.

W jakich sprawach może być stosowana mediacja ?

Mediacja może mieć zastosowanie:

- w sprawach karnych i nieletnich dotyczących czynów określonych w kodeksie karnym, na podstawie postanowienia sądu

- w postępowaniu cywilnym, w sprawach dotyczących podziału majątku lub spadku, ustalenia korzystania z rzeczy wspólnych, ustalenia kwoty odszkodowania lub innych należności pieniężnych, wywiązania się ze zobowiązania lub zmianę jego warunków itp. W tym wypadku podstawą mediacji może być zarówno postanowienie sądu jak i wcześniejsza umowa między stronami,

- w sprawach rodzinnych dotyczących ustaleń związanych z rozwodem min. sposobu rozstania małżonków, władzy rodzicielskiej i miejsca zamieszkania dziecka, kontaktów z dzieckiem, wysokości alimentów, sprawach o podział majątku po rozwodzie albo zmiany warunków określonych wyrokiem rozwodowym związanych z opieką nad dziećmi. W tej grupie mieści się także cała gama spraw powstałych na bazie konfliktów między pokoleniami obejmująca zarówno sprawy majątkowe, jak i niemajątkowe,

- w sprawach gospodarczych pomiędzy przedsiębiorstwami co jest najszybszą i najtańszą formą rozwiązywania konfliktów w sprawach gospodarczych, która pozwala na dalszą współpracę kontrahentów.

Poszczególne postępowania mediacyjne wykazują pewne różnice. Poniżej przedstawiony zostanie przebieg mediacji w sprawach karnych.

Zasady i przebieg mediacji w sprawach karnych.

Instytucja mediacji w sprawach karnych znajduje umocowanie przede wszystkim  w  art. 23a kodeksu postępowania karnego i kieruje się niżej wskazanymi zasadami, które dotyczą także pozostałych  mediacji;

- dobrowolnością: strony uczestniczą w procesie mediacyjnym z własnej woli i wyrażają chęć wzięcia udziału w spotkaniu mediacyjnym, nie można wywierać jakiejkolwiek presji na którąkolwiek ze stron, uczestnicy maja prawo wycofania się na każdym etapie jej trwania,

- bezstronnością: strony mają równe prawa i w procesie mediacji traktowane są jednakowo,

- poufnością: wszystko to co dzieje się podczas spotkania mediacyjnego objęte jest tajemnicą,

- neutralnością; mediator jest bezstronnym uczestnikiem mediacji, nie narzuca stronom rozwiązań,

- akceptowalnością:  osoba mediatora, jak i reguły mediacji, powinny być zaakceptowane i uzgodnione ze stronami.

Mediacja w sprawach karnych jest formą sprawiedliwości naprawczej , która ma prowadzić do przywrócenia naruszonych więzi społecznych pomiędzy ofiarą a sprawcą przestępstwa.

Po otrzymaniu zlecenia z Sądu lub Prokuratury mediator:

- nawiązuje kontakt z pokrzywdzonym i podejrzanym( oskarżonym) ustalając termin spotkania,

- przeprowadza z podejrzanym(oskarżonym) i pokrzywdzonym spotkania indywidualne informując o istocie i zasadach postępowania,

- przeprowadza postępowanie mediacyjne z udziałem obu stron,

- pomaga w sformułowaniu treści ugody pomiędzy pokrzywdzonym a podejrzanym(oskarżonym).

Jeżeli nie jest możliwe bezpośrednie spotkanie stron, mediator może prowadzić postępowanie mediacyjne w sposób pośredni, przekazując każdej ze stron zgłaszane  propozycje i zajmowane stanowisko co do zawarcia ugody. Z mediacji można zrezygnować i przerwać ją na każdym etapie. Nie zamyka ona w żadnym wypadku dostępu do sądu.

Cel i skutek mediacji

Mediacja ma na celu nie tylko przyspieszenie postępowania karnego, ale stanowi jednocześnie wymierne korzyści dla stron.

Główne cele to:

- pojednanie między sprawcą a pokrzywdzonym,

- zadośćuczynienie lub naprawienie szkody wyrządzonej przez sprawcę.

Korzyści dla pokrzywdzonego

- ugoda zawarta w postępowaniu mediacyjnym stwarza realną szansę na szybką i dobrowolną naprawę wyrządzonej szkody,

- utrzymanie poprawnych relacji między stronami, zwłaszcza w sytuacji bliskich relacji między sprawcą a pokrzywdzonym, np. rodzinnych czy wywołanych bliskością miejsca zamieszkania lub pracy.

Korzyści dla sprawcy:

- w sprawach z oskarżenia prywatnego w razie pojednania stron postępowanie umarza się,

- w sprawach z oskarżenia publicznego pozytywne wyniki mediacji oraz ugoda zawarta między sprawcą a pokrzywdzonym mają niewątpliwy wpływ na wymiar kary. Sąd może

a) zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary (przy przestępstwach zagrożonych kara pozbawienia wolności nie przekraczającą 3 lat)

b) warunkowo umorzyć postępowanie( przy przestępstwach zagrożonych karą pozbawienia wolności nie przekraczającą 5 lat)

c) zastosować warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 2 lat, kary ograniczenia wolności lub grzywny orzeczonej jako kara samoistna.

Wykazy instytucji i osób godnych zaufania uprawnionych do przeprowadzania postępowania mediacyjnego prowadzone są we wszystkich sądach okręgowych. Aktualna lista mediatorów działających przy Sądzie Okręgowym w Płocku znajduje się na stronie :

http://www.plock.so.gov.pl/index2.php?p=2&pk=13